Statystyka

  • Wszytkich: 5212353
  • W tym roku: 594025
  • W tym miesiącu: 31820
  • Dziś: 245
  • Online: 23

Newsletter

Chcesz otrzymywać najnowsze informacje z regionu, nowo dodanych obiektach turystycznych? Zostań subskrybentem naszego newslettera!

(*) - pole obowiązkowe


Westerplatte

Westerplatte to półwysep w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej. W latach 1926-1939 enklawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze Wolnego Miasta Gdańska, symbol wybuchu II wojny światowej.

 

W latach 1926-1939 na terenie Westerplatte funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa w Wolnym Mieście Gdańsku, której obrona we wrześniu 1939 stała się symbolicznym początkiem II wojny światowej oraz polskiego oporu przeciw agresji niemieckiej. Miejsca związane z polem bitwy o Westerplatte zostały wpisane 1 września 2003 roku na listę Pomników historii.


Westerplatte położone jest w północno-wschodniej części Gdańska, na Wyspie Portowej. Jest to niezamieszkały, zalesiony półwysep pomiędzy Zatoką Gdańską i zakolem Martwej Wisły, tzw. Zakrętem Pięciu Gwizdków. Szerokość półwyspu waha się od ok. 200 do ok. 500 metrów, długość wynosi ok. 2 kilometrów.

Według podziału administracyjnego Westerplatte należy do osiedla Przeróbka. Zostało przyłączone do Gdańska w 1814 roku. Graniczy od południa z Wisłoujściem i Portem Północnym, a przez Martwą Wisłę z osiedlem mieszkaniowo-przemysłowym Nowy Port.

Nazwa Westerplatte (d. West Platte) pochodzi z języka niemieckiego. Wester to „zachodni", a platte - „płyta" (w znaczeniu: „wyspa"). Westerplatte oznacza więc „zachodnią wyspę".

Zgodnie z nazwą Westerplatte w XIX wieku było jeszcze wyspą, natomiast określenie „zachodnia" służyło do odróżnienia wyspy od istniejącej wtedy również Ost Platte („wyspy wschodniej"), która z czasem połączyła się z lądem.

Westerplatte to jedyna nazwa o niemieckojęzycznym brzmieniu zachowana na terenie Gdańska. Nazwę zachowano, gdyż stała się symbolem walki o wolność.

W maju 1734 wylądował tu 2,5 tysięczny francuski korpus interwencyjny hrabiego Ludwika de Plélo (który sam tam zginął), próbujący przełamać oblężenie Gdańska przez Rosjan w czasie wojny o sukcesję polską. W roku 1835 powstał pierwszy zakład kąpielowy z restauracją. Powstanie półwyspu (pierwotnie była to wyspa, która połączyła się ze stałym lądem wskutek sedymentujących nanosów, transportowanych nurtami Wisły) przyczyniło się do szybkiego rozwoju kurortu. Było to najkrócej działające gdańskie kąpielisko. Przestało funkcjonować przed II wojną światową.

Z rąk niemieckich teren półwyspu Westerplatte udało się wykupić jesienią 1919 roku za sprawą Mieczysława Jałowieckiego (1876-1962), pierwszego przedstawiciela rządu Rzeczypospolitej w Wolnym Mieście Gdańsku.

14 marca 1924 roku Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.

31 października 1925 roku obszar na terenie Wolnego Miasta Gdańska na półwyspie Westerplatte został oficjalnie przekazany w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Polsce.

7 grudnia 1925 roku Liga Narodów przyznała Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte. Już dnia 18 stycznia 1926 roku o godz. 14.00 przybył na trałowcu ORP Mewa pierwszy oddział i rozpoczął pełnienie służby wartowniczej. W latach 1926-39 na terenie półwyspu funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa.

25 sierpnia 1939 roku przybył do Gdańska z rzekomo kurtuazyjną wizytą (pod pretekstem awarii zapowiedzianego wcześniej innego, mniejszego okrętu) niemiecki pancernik szkolny Schleswig-Holstein (mimo przestarzałej konstrukcji był to bardzo silnie uzbrojony okręt przygotowany do ataku na Westerplatte, pod pokładem przewożący kompanię szturmową Kriegsmarine). W dniach 1-7 września 1939 roku miała miejsce obrona półwyspu pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego (1-2 września) i jego zastępcy kpt. Franciszka Dąbrowskiego (2-7 września). W trakcie tych walk garnizon walczył samotnie i w okrążeniu wobec przeważających sił wroga. Po kapitulacji już 10 października 1939 roku hitlerowcy przewieźli na Westerplatte polskich więźniów w celu uporządkowania terenu po walkach.

W marcu 1940 roku formalnie utworzono na Westerplatte podobóz (Abteilung Aussenstelle) obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jego komendantami byli: SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel, SS-Untersturmführer Paul Ehle i SS-Untersturmführer Kurt Mathesius. W maju 1941 roku zakończono prace rozbiórkowe na Westerplatte (częściowe rozebranie koszar) przez ostatnią grupę więźniów i rozwiązano obóz.

Po wojnie jesienią 1946 roku rozpoczęto rozminowywanie terenu półwyspu. W tymże roku na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych tworząc symboliczny cmentarz poległych. Jednocześnie w budynku koszar detonowano niewybuchy, przyczyniając się do dewastacji obiektu.

Od zakończenia wojny na terenie Westerplatte stacjonują jednostki WP.

2 lipca 1962 roku krzyż usunięto i postawiono na jego miejscu czołg T-34 z 1945 roku. 9 października 1966 roku odsłonięto tu 25-metrowy Pomnik Obrońców Wybrzeża autorstwa prof. Adama Haupta, ustawiony na 20-metrowym kopcu. Pomnik ten, swoim kształtem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemię. W czasie przebudowy terenu wyburzono znaczącą część ruin koszar; w 1967 roku przy poszerzaniu kanału portowego przesunięto na szynach w całości Wartownię nr 1.

12 czerwca 1987 roku miało tu miejsce spotkanie papieża Jana Pawła II z 38 westerplatczykami i młodzieżą.

W ostatnich latach usunięto czołg T-34.

W maju 2011 roku, podczas prac przy budowie Trasy Sucharskiego, został odkryty nieznany, betonowy falochron albo pirs, który jest obecnie oddalony od brzegu o kilkadziesiąt metrów.

Teren Miejsca Pamięci Narodowej Westerplatte jest dostępny dla odwiedzających bezpłatnie, przez okres całego roku. Dojazd do niego zapewnia autobus miejskiej komunikacji nr 106 kursujący codziennie przez okres całego roku. Odjeżdża z przystanku Akademia Muzyczna ul. Łąkowa. W okresie sezonu turystycznego z przystani przy Zielonej Bramie odpływają na Westerplatte statki żeglugi przybrzeżnej zatrzymujące się przy nabrzeżu u nasady półwyspu. Dla zmotoryzowanych polecamy trasę: ul. Podwale Grodzkie, Wały Jagiellońskie, Okopowa, Podwale Przedmiejskie, Ułańska, Siennicka, Lenartowicza, mjr H. Sucharskiego.

ul. Mjr. Henryka Sucharskiego,
80-601 Gdańsk
Tel. +48 58 343 69 72
westerplatte@mhmg.pl
http://www.mhmg.gda.pl

 

Inne portale:
noclegi na Jurze noclegi w Beskidach noclegi w Pieninach noclegi w Sudetach